De gemeente en Riopact stellen vandaag een vernieuwend project voor waarmee de Jourdainvijver (2 hectare) wordt ingezet als regelbare waterbuffer. Bij hevige regenval kan de vijver tot 2.000 m³ per 10 cm hoogte extra regenwater opvangen. Het project bouwt voort op tien jaar gemeentelijke investeringen en op de recent afgeronde gescheiden riolering door Riopact, die zorgt voor omleiding van regenwater naar de naastliggende beek en vijver.
Slim regenwaterbeheer in Kraainem
Kraainem investeert al jaren structureel in de aanpak van wateroverlast en slim regenwaterbeheer. Zo beschikt de gemeente, dankzij de Blue Deal van de Vlaamse Regering, over een slimgestuurde ondergrondse Aqtirain-buffer ter hoogte van de Speelpleinlaan. Op basis van neerslagvoorspellingen regelt de sturing de opvang en het hergebruik van regenwater (o.a. voor het besproeien van sportvelden).
Met de Jourdainvijver zet Kraainem een volgende stap: ook de vijver wordt een regelbare buffer. Een kantelstuw laat toe het vijverpeil tijdelijk en gecontroleerd te verhogen om piekafvoeren van regenwater op te vangen en wateroverlast stroomafwaarts te voorkomen.
Bertrand Waucquez, burgemeester Kraainem: “Dit project laat zien dat je als gemeente wel degelijk een wezenlijke impact kunt hebben. Door onze eigen vijver op een slimme, innovatieve manier in te zetten, kiezen we voor een pragmatische aanpak om onze inwoners beter te beschermen tegen wateroverlast. Samen met andere maatregelen en de geplande extra buffercapaciteit rond de werken aan de Ring in Kraainem-Noord, is de kans op ernstige overstromingen in dit gebied flink afgenomen. Als gemeente geven we de voorkeur aan dit soort doelgerichte oplossingen.”
Gescheiden riolering legt de basis voor slimme vijverbuffering
De vijverbuffering wordt mede mogelijk dankzij het recent afgeronde rioleringsproject op de Steenweg op Zaventem, uitgevoerd door rioolbeheerder Riopact.
Door de aanleg van gescheiden riolering stroomt regenwater van de omliggende straten nu via een aparte leiding eerst naar de Maelbeek en – wanneer die vol zit – naar de vijver. Zo houden we regenwater uit de riolering en de waterzuivering, en zetten we de vijver lokaal nuttig in als buffer.
Aquafin ontwerpt slimme sturing van vijvers
Vandaag bedient de gemeente de kantelstuw aan de Jourdainvijver nog manueel, op basis van peilmetingen en meldingen via e-mail. Maar dat is tijdelijk. Aquafin maakt werk van cloud-gebaseerde sturingen voor slim vijverbeheer.
- Stap 1 – peilgestuurd vijverbeheer
- In Kraainem zal de bestaande kantelstuw geautomatiseerd worden op basis van realtime peilmetingen. De vijver vangt dan (regen)water uit de beek op als dat nodig is. Aquafin neemt zowel de studie als de uitwerking op zich (motor, infrastructuur, sturing).
- Stap 2 – neerslaggebaseerde vijversturing
- Tegelijk werkt Aquafin aan een sturing van vijvers op basis van neerslagvoorspellingen. Het doel: bij voorspelde hevige regenbuien preventief bufferruimte vrijmaken om de neerslag op te vangen. Dit kan overstromingsrisico’s verder beperken, de druk op de riolering en op overstorten verlagen en zo waterlopen beschermen tegen vervuiling. Aquafin onderzoekt momenteel de mogelijke toepassing hiervan met een proefopstelling in Sint-Genesius-Rode, waarbij ook de ecologische impact in kaart kan gebracht worden.
Jan Pauwels, water -en omgevingsingenieur Aquafin: “Vijvers zijn vandaag vaak statische buffers. Met slimme sturing maken we ze proactief: eerst peilgestuurd en op termijn gestuurd op basis van de voorspelde neerslag, afhankelijk van de lokale context en noden. Zo creëren we preventief bufferruimte, houden we regenwater lokaal vast en beschermen we de omgeving.”
Vooruitblik: kansen voor samenwerking tussen gemeenten
Water kent geen grenzen. Ook stroomopwaarts van de Jourdainvijver liggen bijkomende vijvers met potentieel voor regionale buffering. De gemeente en Aquafin staan open voor overleg met buurgemeenten om de impact in de bredere regio te vergroten. Een gefaseerde aanpak blijft daarbij essentieel: het concept en de technologie tonen zeer veel potentieel, de komende proefopstellingen op het terrein zullen helpen om de sturing verder te verfijnen en de aanpak stap voor stap op te schalen - mét oog voor lokale context en ecologie.
